Tezde Ana Bilim Dalı Nedir? Bir Ekonomi Öğrencisinin Gözünden
Üniversiteye başladığımda, “Ana bilim dalı” kavramını duyduğumda tam olarak ne olduğunu anlamadığımı itiraf etmeliyim. Ekonomi okumaya başlamıştım ve her şey bana ne kadar karmaşık geliyordu. İlk başta hepimizin gözünde büyüyen o “yüksek sesle söylenen kavramlar” vardı: Makroekonomi, mikroekonomi, maliye, kamu ekonomisi… Peki ama ana bilim dalı neydi? Hani o kadar çok dersten sonra finali geçebilmek için bir şeyler yazmam gerektiğinde işime yarayacak şey? İşte bu yazı da, bir ekonomi öğrencisinin gözünden, tezde ana bilim dalı nedir sorusuna dair deneyimlerimi, öğrendiklerimi ve gözlemlerimi anlatmak için yazıldı.
Ana Bilim Dalı ve Tez: Öğrenciliğe Dair İlk Şaşkınlıklar
Bütün o zorlayıcı sınavlar, projeler, makaleler… Her şey bir anda anlam kazandı. Ama her şeyin zirveye çıktığı anın, aslında mezuniyet için yazacağım tez olduğunu fark ettiğimde, kafamda bir soru belirdi: “Ana bilim dalı nedir?” Bu soruyu çok geç sormadım aslında, fakat cevabını alana kadar biraz zorlandım. Şöyle düşünün, bir yapbozun ilk parçasını yerine koyuyorsunuz ama arkasındaki resmi tam olarak göremiyorsunuz. Ta ki o parça yerine oturana kadar…
İçimdeki “analitik” ekonomi öğrencisi, tezimin nereye gideceğini hesaplıyor, “Ana bilim dalı”nın ne olduğuna dair soruyu çözmeye çalışıyordu. Ancak, bir arkadaşımın bana söylediği şey şunu anlamama yol açtı: “Ana bilim dalı, senin tezinin hangi bilimsel alana ait olduğunu gösteren ana çerçeve aslında.” Yani, “Ana bilim dalı” dediğimiz şey, o kadar önemli ki tez yazarken, hangi alanda ve hangi kapsamda bir araştırma yapacağınızı belirliyor. Bir nevi ‘yol haritanız’ gibi düşünün.
Ana Bilim Dalı ve Disiplinler Arası Bağlantılar
Ana bilim dalı, aslında senin tezinin odaklanacağı ana alanı tanımlıyor. Ekonomi öğrencisi olarak, “Ana bilim dalı”mız tabii ki ekonomi. Ama bu sadece genel bir açıklama. Örneğin, ekonomi bilimi içinde de daha spesifik alanlar var: Makroekonomi, mikroekonomi, finans, işletme, iktisat teorisi… Ve bunlar ana bilim dalınızla bağlantılı. Yani, tez yazarken hangi alanda uzmanlaşacağınıza karar vermek, sadece birkaç dersin sınavını geçmek gibi değil. Gerçekten, profesyonel hayatınızın kapılarını açan bir seçim.
İçimdeki “veri tutkunu mühendis” hemen devreye giriyor: “Peki, biz buna nasıl karar veririz?” İşte burada biraz analiz yapmak gerekiyor. Hangi alanla ilgilendiğini net bir şekilde belirlemek, tezinin yönünü ve kapsamını belirler. Ekonomi üzerine bir tez yazacakken, finansal piyasalara mı, yoksa ekonomi politikalarına mı odaklanmak istiyorsunuz? O zaman ana bilim dalı seçiminiz, sizin araştırma alanınızı netleştirecek. Bir tezin “finans” alanında yazılması, “işletme” alanında yazılmasından çok farklı sonuçlar doğurur. Bu yüzden, hangi ana bilim dalına ait olduğunuz, yazacağınız tez için çok kritik bir soru.
Tezde Ana Bilim Dalı ve Kariyer Geleceği
Bir ekonomi öğrencisinin tezi ile ilgili kafasında bir başka soru da şu: “Ana bilim dalım ne kadar önemli olacak, kariyerimi nasıl etkiler?” Hadi bunu gerçek bir örnekle açıklayayım. Mezuniyetimin ardından bir süre iş aradım. Ekonomi alanında bir sürü iş fırsatı vardı ama bana uygun olanları bulmak kolay değildi. İşin sırrı, o ana bilim dalı seçiminde gizliydi. Çünkü, iş dünyasında, insanlar sizin ana bilim dalınızı bir bakıma karakterinizin bir yansıması olarak görüyor. Eğer finans üzerine bir tez yazdıysanız, finansal analizlere ve hesaplamalara yatkın olduğunuzu düşünürler. Ya da daha sosyal ekonomi üzerine bir tez yazdıysanız, insan ilişkileri ve toplumsal yapılarla ilgili bir derinliğiniz olduğu anlaşılır.
İçimdeki insan tarafı, “Bütün bu seçimler ne kadar duygusal da olsa, sonuçta profesyonel hayatımızı şekillendiriyor,” diyor. Ama mühendislik bakış açısıyla, “Hayır, mantıklı seçimler ve veri odaklı düşünceler daha önemli!” diye itiraz ediyorum. O zaman, bir anlamda bu iki bakış açısını birleştirip, tezinizi daha doğru seçebilirsiniz. Yani, tezinizi yazarken odaklandığınız alan, kariyerinizin yönünü etkileyecek önemli bir adımdır. Bu yüzden, seçtiğiniz ana bilim dalı üzerine yapacağınız araştırmalar da kariyerinizde hangi yöne ilerleyeceğinizi belirleyebilir.
Tezde Ana Bilim Dalı Seçiminde Hangi Faktörler Etkili Olur?
Şimdi, bir tezin ana bilim dalını seçerken neler etkili olur? Hangi alanı seçmeniz gerektiğine karar verirken, bazı faktörler sizi yönlendirebilir. İlgi alanlarınız, kariyer hedefleriniz, akademik geçmişiniz ve hatta mentörünüzün önerileri… Tezde ana bilim dalı seçimi bir yönüyle bu kişisel tercihlerle şekillenir. Belki de içimdeki “veri analizine” meraklı mühendis diyerek, bir finansal analiz üzerine tez yazmak istiyorsunuzdur. Belki de daha çok insan davranışlarıyla ilgileniyorsunuzdur ve bu sizi sosyal ekonomiye iter. Her iki durumda da ana bilim dalı, hangi soruları soracağınızı, hangi konularda derinleşeceğinizi belirleyecek.
İçimdeki insan tarafı bu noktada ekliyor: “Unutma, aslında tezin sonunda ne kadar bilgi sahibi olduğun kadar, bu bilgiyi nasıl insanlara aktaracağın da önemli. Çünkü ana bilim dalı sadece akademik bir etiket değil, aynı zamanda insanların senin uzmanlık alanını nasıl algıladığını da etkiler.” Bu nedenle, ana bilim dalı, hayatınızda daha büyük bir rol oynar.
Sonuç: Tezde Ana Bilim Dalı Seçimi, Bir Yön Belirleyicisidir
Tezde ana bilim dalı seçmek, akademik hayatınızda önemli bir dönüm noktasıdır. Bu seçim, yalnızca mezuniyet için bir adım değil, aynı zamanda kariyerinizi şekillendirecek ve hangi alanda derinleşeceğinizi belirleyecek bir adımdır. Ne kadar matematiksel, analitik veya sosyal bilimsel bakış açısına sahip olursanız olun, ana bilim dalınız tez yazım sürecinin temellerini atacak, sizi akademik veya profesyonel yolculuğunuzda yönlendirecektir. Sonuçta, belki de en önemli soru şu: Hangi ana bilim dalı, sizin kişisel ve profesyonel gelişiminizi en iyi şekilde destekleyecek?