İnsanlar Fosilleşir mi? Bir Anı, Bir Duygu, Bir Soru
Giriş: Kayseri’de Bir Gün
Kayseri’nin sokakları hep aynı. Güneş, bazen sıcak, bazen yavaşça batmaya yüz tutmuşken, hayat da benim için hep aynıydı. Her gün evden çıkarken, ellerim cebimde, adımlarımda bir ağırlaşma vardı. Kayseri’nin taş sokaklarında yürürken, arka planda bir şeylerin değiştiğini hissediyordum ama ne olduğunu bir türlü çözemedim. Her şeyin olduğu gibi, ben de burada bir şekilde “yerleşik” kalmıştım.
Ama bir gün, bir anı öyle bir gelip beni sarmaladı ki, yıllardır düşündüğüm bir soruyu fark ettim: İnsanlar fosilleşir mi?
O Anı: Eski Bir Arkadaş, Eski Bir Duygu
O gün arkadaşım Elif ile buluşacaktık. Kayseri’nin eski, taş duvarlarıyla çevrili kafelerinden birinde buluşup, bir fincan kahve içecektik. Elif’i yıllardır görmemiştim; okulumuzun son gününde, liseyi bitirirken birbirimize söz vermiştik, “Yolculuklarımız farklı olsa da, bir gün yine buluşuruz.”
Ama o buluşma, ne yazık ki kaybolmuş bir zamanı aramak gibiydi. Elif’i gördüğümde, ilk başta çok tanıdık geldi, o eski gülüşü, o bilindik bakışları… Ama bir şey eksikti. Hem o, hem ben… Belki de zamanla kaybolmuş bir şey vardı içimizde. Biraz garipti; çünkü birbirimize baktıkça, daha çok yabancılaşıyorduk. İkimiz de farklı insanlardık artık.
Beni derinden etkileyen, onun gözlerindeki “yabancılaşma”ydı. Sanki bu yıllar içinde o eski Elif, yerini başka bir insana bırakmıştı. Birbirimize sorular sorduk, eski anılarımızı hatırladık ama içimde bir his vardı, sanki Elif ile konuşurken, geçmişin fosilleşmiş hatıralarıyla konuşuyorduk.
Fosilleşen Hatıralar
Bir insanın, bir dönemin hatıralarıyla nasıl bir bağlantısı olur? O eski ben, o eski biz, hâlâ bir yerde yaşıyor mu? Geçmişteki benliğimizin bir tür fosilleşmesi, zaman içinde katılaşması, bir tür sertleşmesi mümkün müdür? Bu soruları Elif’le konuşurken sordum kendime.
Evet, bazen insanlar “fosilleşir”. Tıpkı Kayseri’nin dar sokaklarındaki taşlar gibi. Taşlar ne kadar sağlam ve köklü görünse de, zamanla şekil alırlar. Biz de, yıllar geçtikçe, düşündüğümüz her şeyin, hissettiğimiz her şeyin bir tür taşlaşması, sertleşmesi gibi bir şey yaşıyoruz. Geçmişin hatıralarını, hayatımızın belli anlarını o kadar sıkı tutuyoruz ki, günümüzle bağımızı kaybediyoruz.
Buna şahit olduğum an, Elif’in gülümsediği anı hatırlıyorum. O gülümseme, bana o eski arkadaşımı, eski kaygılarımızı hatırlatmıştı. Ama aradaki boşluk o kadar büyüktü ki, geçmişteki o gülümsemenin aynısıydı, ama hissedilen duygu çok farklıydı.
Gelecek ve Fosilleşme
Elif’le buluşma anımızdan sonra, o sorular kafamı kurcalamaya devam etti. İnsanlar fosilleşir mi? Zamanla katılaşır mıyız? Bir noktada “yaşanmışlık” ile “yaşanılacak” arasındaki fark ne kadar büyür? Geçmişteki anılar, bizi o kadar sarar mı ki, artık oradan kopmak zorlaşır?
Bir yanda kaygılarım vardı: Ya ben de o eski ben olmaktan çıkıp, sertleşen, fosilleşen biri haline gelirim? Kendimi o eski, idealist gencin yerine koymaya çalıştım. O gencin hayalleri, umutları, büyüme isteği vardı. Ama büyüdükçe bir parça daha az heyecan duymaya başladım. Gelecek kaygısı bir kenara, her şeyin daha fazla “şey” olmaya başlaması, beni bu değişimden korkutuyordu.
Bir noktada, hayatın sabahından akşamına kadar koştururken, biriken anılar o kadar fazla oluyor ki, artık onlara taze bir gözle bakamıyorsunuz. O fosilleşmiş anılar, yeni hayallerin önünü kesiyor. Ama bence, fosilleşmenin önüne geçmenin yolu, hala değişen ve büyüyen biri olmakta. Geçmişin “eski” versiyonunu kucaklarken, bugünün “yeni” versiyonuyla devam edebilmek, bir şekilde içsel dengeyi sağlamak gerek.
Kaygılar ve Umutlar
Kaygılarımı bir kenara bırakıp, başka bir açıdan düşünmeye başladım. Geçmişin izleri bana, kendi içimdeki olgunlaşmayı da hatırlattı. Evet, fosilleşmek, zamanla sertleşmek, değişime direnmek kolay bir şey değil. Ama belki de bu değişim, bir tür evrimdir. Eğer bizler, geçmişin hatıralarıyla kalıp, yaşadığımız anı unutursak, o zaman gerçekten “fosilleşiriz”. Fakat her gün yeni bir şeyler öğrenip, geçmişi kabul ederek, ama geleceği de kucaklayarak yaşarsak, o zaman belki de fosilleşmeden geçebiliriz.
Sonuç: Fosilleşme ile Yüzleşmek
İnsanlar fosilleşir mi? Bu soru bence, her birimizin hayatına dair bir sorgulamadır. Zamanla değiştiğimizi kabul etmek, geçmişin izlerini bırakıp, geleceğe umutla bakabilmek, belki de en önemli şey. Ben Kayseri’nin taş sokaklarında yürürken, Elif’le yaşadığım o buluşmadan sonra fark ettim: Hayatın, insanın dağılmasına ve yeniden toparlanmasına izin veren bir yapısı var. Fosilleşmek, belki de sadece geçmişi hatırlamak değil, aynı zamanda onu aşmak, ona rağmen büyümek demektir.
O gün Elif’le, geçmişin fosilleşmiş hatıralarından kaçmayı değil, onlarla barışmayı öğrendim. Yalnızca bu değil, kendimle barışmak da çok önemli. Gelecek korkusu, insanın içindeki değişimle birlikte evrimleşebilir. Eğer fosilleşmekten korkuyorsak, o zaman yaşamı kucaklayarak, her anı bir adım ileriye taşımak gerek.